Ο ΠΛΑΝΗΤΗΣ ΠΗΓΑΙΝΕΙ ΣΤΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ, ECONOMIST

20150328_LDP001_0

ακολουθεί μεταφρασμένη μια κριτική των Αμερικάνικων Πανεπιστημίων από τον Economist (26/4/2015), για τους σκοπούς της τεκμηρίωσης της ανταγωνιστικής κριτικής στο Πανεπιστήμιο.

Ο διαρκής ενθουσιασμός της Αμερικής για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, της έχει προσφέρει το μεγαλύτερο και το καλύτερα χρηματοδοτούμενο σύστημα στον κόσμο. Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, ότι οι άλλες χώρες υιοθετούν το μοντέλο της καθώς στέλνουν όλο και περισσότερους/ες από τους/τις αποφοίτους τους στα Αμερικάνικα Πανεπιστήμια προκειμένου να πάρουν μια πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Αλλά, όπως υποστηρίζει η έρευνα μας, καθώς το σύστημα της Αμερικής εξαπλώνεται, εμφανίζονται και αυξανόμενες ανησυχίες σχετικά με το αν πραγματικά αξίζει τις τεράστιες χρηματικές δαπάνες που κατευθύνονται σ’ αυτό.

Ο αμερικανικός τρόπος

Το σύγχρονο «ερευνητικό Πανεπιστήμιο», ο γάμος του Oxbridge[i] με το γερμανικό ερευνητικό ινστιτούτο, εφευρέθηκε στην Αμερική, και έχει γίνει το χρυσό πρότυπο για τα πανεπιστήμια του Κόσμου. Η μαζική τριτοβάθμια εκπαίδευση ξεκίνησε στην Αμερική τον 19ο αιώνα, εξαπλώθηκε στην Ευρώπη και την Ανατολική Ασία κατά τον 20ο και τώρα εμφανίζεται σχεδόν παντού, πέρα από την υποσαχάρια Αφρική. Η παγκόσμια Τριτοβάθμια εκπαίδευση-η αναλογία των εγγραφόμενων- το ποσοστό του πληθυσμού σε ηλικία σπουδών στο πανεπιστήμιο- αυξήθηκε από 14% έως 32% στις δύο δεκαετίες του 2012· σε αυτό το διάστημα, ο αριθμός των χωρών με ποσοστό πάνω από το 50% αυξήθηκε από πέντε έως 54%. Οι εγγραφές στο Πανεπιστήμιο αυξάνονται ταχύτερα ακόμα και από τη ζήτηση για το υπέρτατο καταναλωτικό αγαθό, το αυτοκίνητο. Η πείνα για τίτλους σπουδών είναι κατανοητή: Στην εποχή αυτή είναι προαπαιτούμενο για μια αξιοπρεπή εργασία και εισιτήριο εισόδου στη μεσαία τάξη.

Υπάρχουν, σε γενικές γραμμές, δύο τρόποι για να ικανοποιηθεί αυτή η τεράστια ζήτηση. Ο ένας είναι η «Ηπειρωτική Ευρωπαϊκή»  προσέγγιση της κρατικής χρηματοδότησης και των παροχών, με βάση την οποία τα περισσότερα ιδρύματα έχουν ίσο κύρος (status) και πόρους. Ο δεύτερος,  το κατά κύριο λόγο βασισμένο στην αγορά (market based)  Αμερικανικό μοντέλο, μικτής δημόσιας-ιδιωτικής χρηματοδότησης και  παροχών, με λαμπρά και  καλά χρηματοδοτούμενα ιδρύματα στην κορυφή και τα φτωχότερα να βρίσκονται στον «πάτο».

Ο κόσμος κινείται στην αμερικανική κατεύθυνση. Τα περισσότερα πανεπιστήμια, στις περισσότερες χώρες, φορτώνουν τους/τις φοιτητές/τριες με δίδακτρα. Και οι πολιτικοί συνειδητοποιούν ότι η «οικονομία της γνώσης», απαιτεί έρευνα  «υψηλών πτήσεων», οι δημόσιοι πόροι επικεντρώνονται σε λίγα προνομιούχα ιδρύματα και ο ανταγωνισμός για τη δημιουργία Πανεπιστημίων παγκόσμιου κύρους εντείνεται.

Κατά κάποιο τρόπο, αυτό είναι εξαιρετικό. Τα καλύτερα πανεπιστήμια είναι υπεύθυνα για πολλές από τις ανακαλύψεις που έχουν κάνει τον κόσμο ασφαλέστερο, πιο πλούσιο και ένα πιο ενδιαφέρον μέρος. Αλλά το κόστος αυξάνεται. Οι χώρες του ΟΟΣΑ δαπανούν 1,6% του ΑΕΠ για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, σε σύγκριση με 1,3% το 2000. Εάν το αμερικανικό μοντέλο συνεχίζει να εξαπλώνεται,  το μερίδιο θα αυξηθεί περαιτέρω. Η Αμερική δαπανά 2,7% του ΑΕΠ για την τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Αν η Αμερική έπαιρνε την αξία των χρημάτων που δαπανά στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όλα θα ήταν μια χαρά. Από την πλευρά της έρευνας, είναι πιθανό. Το 2014, 19 από τα 20 πανεπιστήμια που παρήγαγαν τις ερευνητικές εργασίες που σχολιάστηκαν περισσότερο, ήταν Αμερικάνικα. Αλλά από την πλευρά της εκπαιδευτικής διαδικασίας, η εικόνα είναι λιγότερο σαφής. Οι Αμερικάνοι απόφοιτοι έχουν κακή βαθμολογία στις διεθνείς κατατάξεις αριθμητικής και ανάγνωσης, και διολισθαίνουν συνεχώς. Σε μια πρόσφατη μελέτη των Ακαδημαϊκών επιδόσεων, το 45% των Αμερικανών φοιτητών δεν πραγματοποίησε κάποια επιτυχία κατά τα δύο πρώτα χρόνια της πανεπιστημιακής του ζωής. Εν τω μεταξύ, τα δίδακτρα έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, σε πραγματικούς αριθμούς, μέσα σε 20 χρόνια. Τα φοιτητικά χρέη, φτάνουν σχεδόν τα 1.200 δισεκατομμύρια αμερικανικά δολάρια, έχουν ξεπεράσει τις πιστωτικές κάρτες και τα δάνεια αυτοκινήτων.

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι το πανεπιστήμιο είναι μια κακή επένδυση για έναν/μια φοιτητή/τρια. Το πτυχίο στην Αμερική εξακολουθεί να αποδίδει, κατά μέσο όρο, μια επιστροφή 15%. Αλλά είναι λιγότερο σαφές κατά πόσο η αύξηση των επενδύσεων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση έχει νόημα για την κοινωνία στο σύνολό της. Εάν οι απόφοιτοι/ες κερδίζουν περισσότερα από τους μη πτυχιούχους/ες επειδή οι σπουδές τους τους/τις έχουν κάνει περισσότερο παραγωγικούς/ες, τότε η  πανεπιστημιακή εκπαίδευση θα ωθήσει την οικονομική μεγέθυνση και η κοινωνία θα ζητάει περισσότερη. Ωστόσο, οι κακές βαθμολογίες των μαθητών δείχνουν το αντίθετο. Στην ίδια κατεύθυνση δείχνουν και οι μαρτυρίες των εργοδοτών. Μια πρόσφατη μελέτη των προσλήψεων των επιχειρήσεων επαγγελματικών υπηρεσιών, διαπιστώθηκε ότι πήραν απόφοιτους από τα πιο έγκριτα πανεπιστήμια όχι λόγω των πιθανών γνώσεων των υποψηφίων, αλλά λόγω των σκληρών διαδικασιών επιλογής αυτών των ιδρυμάτων. Εν ολίγοις, οι μαθητές θα μπορούσαν να πληρώνουν τεράστια ποσά απλώς για να περάσουν από μια πολύ αυστηρή διαδικασία διαλογής.

Αν είναι αλήθεια πως τα Αμερικάνικα πανεπιστήμια δεν αξίζουν τα χρήματα τους, γιατί συμβαίνει αυτό;  Ο κύριος λόγος είναι ότι η αγορά για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, όπως και αυτή για την υγειονομική περίθαλψη, δεν λειτουργεί καλά. Η κυβέρνηση χρηματοδοτεί την έρευνα στα πανεπιστήμια, έτσι ώστε οι καθηγητές να προσηλώνονται σε αυτήν. Οι φοιτητές αναζητούν ένα πτυχίο από ένα ίδρυμα που θα εντυπωσιάσει τους εργοδότες· οι εργοδότες ενδιαφέρονται πρωτίστως για την επιλεκτικότητα του Ιδρύματος που ένας υποψήφιος έχει παρακολουθήσει.  Δεδομένου ότι η αξία ενός τίτλου σπουδών από ένα «επιλεκτικό» ίδρυμα εξαρτάται από την σπανιότητα του,  τα καλά πανεπιστήμια έχουν ελάχιστα κίνητρα για να παράγουν περισσότερους πτυχιούχους. Και, στην απουσία σαφούς μέτρου της εκπαιδευτικής παραγωγής, η τιμή γίνεται ένας δείκτης της ποιότητας. Με ακριβότερα δίδακτρα, τα καλά πανεπιστήμια κερδίζουν τόσο σε έσοδα όσο και σε γόητρο.

Και τι αξίζει;

Περισσότερες πληροφορίες θα έκαναν την αγορά της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να λειτουργεί καλύτερα. Ένα κοινό τεστ, το οποίο οι μαθητές θα υποστούν μαζί με τις τελικές εξετάσεις τους, θα μπορούσε να προσφέρει ένα μέτρο σύγκρισης των εκπαιδευτικών επιδόσεων των πανεπιστημίων . Οι μαθητές θα έχουν μια καλύτερη ιδέα για το τι διδάχτηκε καλά και που, ενώ οι εργοδότες θα γνωρίζουν τις γνώσεις των υποψήφιων εργαζομένων. Οι πόροι θα εισρεύσουν προς τα πανεπιστήμια που «αξίζουν τα λεφτά τους» και θα απομακρυνθούν από εκείνα που δεν τα αξίζουν. Τα ιδρύματα θα έχουν ένα κίνητρο για τη βελτίωση της διδασκαλίας τους και χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να μειώσουν το κόστος. Τα Online μαθήματα, τα οποία μέχρι στιγμής έχουν αποτύχει να πραγματοποιήσουν την υπόσχεσή τους για την επανάσταση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, θα αρχίσουν να έχουν ένα μεγαλύτερο αντίκτυπο. Η κυβέρνηση θα έχει μια καλύτερη ιδέα για το αν η κοινωνία θα πρέπει να επενδύει περισσότερα ή λιγότερα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Οι σκεπτικιστές υποστηρίζουν ότι η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι πολύ περίπλοκη για να μετρηθεί με αυτόν τον τρόπο. Βεβαίως, το να εξετάζεις εικοσιδιάχρονους/ες είναι πιο δύσκολο από το να εξετάζεις δωδεκάχρονους/ες. Ωστόσο, πολλές ειδικότητες περιέχουν έναν σκληρό πυρήνα, που όλοι οι απόφοιτοι σε αυτό το θέμα, θα πρέπει να γνωρίζουν. Γενικότερα, τα πανεπιστήμια πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν ότι έχουν διδάξει τους μαθητές τους να σκέφτονται κριτικά.

Ορισμένες κυβερνήσεις και τα θεσμικά όργανα τους προσπαθούν να ρίξουν φως στις εκροές των Πανεπιστημίων. Κάποια κρατικά- Πανεπιστήμια στην Αμερική επεξεργάζονται ήδη ένα κοινό τεστ για τους αποφοίτους τους. Παρόμοιοι πειραματισμοί εξαπλώνονται στην Λατινική Αμερική. Ακόμα σημαντικότερο είναι το ότι ο ΟΟΣΑ,  και τα συμπεράσματα του προγράμματος PISA[ii] για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση που φαίνεται να τραντάζουν τις κυβερνήσεις, πρέπει να μελετηθούν . Το πρόγραμμα θέλει να εξετάσει τις γνώσεις πάνω σε συγκεκριμένα αντικείμενα και την ικανότητα κριτικού συλλογισμού, ξεκινώντας από τα οικονομικά και τη μηχανική, ώστε να σημειώσει αντίστοιχα τα Ιδρύματα του εξετάζονται όπως και τις χώρες στις οποίες αυτά ανήκουν. Οι Ασιατικές κυβερνήσεις δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, εν μέρει επειδή πιστεύουν ότι ένα μέτρο της ποιότητας των πανεπιστημίων τους θα τους βοηθήσει στην διεθνή αγορά φοιτητών·   οι πλούσιες χώρες, οι οποίες έχουν περισσότερα να χάσουν και λιγότερα να κερδίσουν, δεν ενδιαφέρονται. Χωρίς χρηματοδότηση και τη συμμετοχή των πλούσιων χωρών, η προσπάθεια θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να μελετήσουν/ αξιοποιήσουν αυτές τις προσπάθειες.  Το Αμερικάνικο σύστημα που βασίζεται στην αγορά (market- based), με υψηλές χρηματοδοτήσεις, και αρκετές διαβαθμίσεις και διαφορές ανάμεσα στα Πανεπιστήμια, μπορεί να αποφέρει τεράστια οφέλη για την κοινωνία, αν οι μαθητές μαθαίνουν τα κατάλληλα αντικείμενα. Αν όχι, ένα μεγάλο μέρος των χρημάτων θα πάει χαμένη.

[i] Oxbridge: ένας νεολογισμός που αναφέρεται στα Αγγλοσαξονικά Πανεπιστήμια ενώνοντας το Kembridge και το Oxford.

[ii] Διεθνές πρόγραμμα του ΟΑΣΑ για την αξιολόγηση των μαθητριών/ων.

μτφρ. χιτίστ

Advertisements