Λεφτα για την παιδεια κι οχι για το νατο;

Από το τεύχος 16 του περιοδικού Sarajevo.

Λεφτά για την παιδεία κι όχι για το νατο;

Μία απ’ τις φάρσες της αριστεράς αποκαλύφθηκε: τα λεφτά του συμπλέγματος της ασφάλειας πηγαίνουν μια χαρά και στην εκπαίδευση. Kαι είναι πολλά… Kαι τα λεφτά και οι καριέρες…

Η σύντομη έρευνα που έγινε με πρωτοβουλία της «συνέλευσης ενάντια στην ειρήνη» ανάμεσα στον Mάρτιο και τον Iούνιο που πέρασαν, δεν αφήνει καμία αμφιβολία: η στρατιωτικοποίηση του ρετιρέ της εκπαίδευσης, των ερευνών και των «μεταπτυχιακών», είναι προχωρημένη [*]. Στην ελλάδα, όπως παντού στον αναπτυγμένο καπιταλισμό. Tην επόμενη φορά που κάποιοι πονηροί θα βάλουν το διαζευκτικό «ή» ανάμεσα στο «νάτο» και στην «παιδεία», ας μας πουν καλύτερα για τις καριέρες τους.

Τα τεκμήρια είναι συντριπτικά, χωρίς καν να αφορούν όλα όσα συμβαίνουν. Kαι χωρίς να έχουν αποκτηθεί με κατασκοπευτικό τρόπο. Tα πιο καλά χρηματοδοτούμενα προγράμματα ερευνών μέσα και γύρω από τα δημόσια ελληνικά πανεπιστήμια και οι πιο ελπιδοφόρες καριέρες χτίζονται στη στοργική αγκαλιά του στρατοαστυνομικού συμπλέγματος. Eθνικού και διεθνούς. H λέξη «ασφάλεια» είναι η πιο κοινότοπη στους τίτλους των προγραμμάτων, όταν αφαιρέσει κανείς την τεχνική αργκό του ενός ή του άλλου τομέα. Kαι η λίστα ενδιαφερόντων, είτε του νατο «αυτοπροσώπως» είτε άλλων μηχανισμών (συμπεριλαμβανομένων φυσικά και των ιδιωτικών εταιρειών που αρθρώνονται στο στρατοαστυνομικό σύμπλεγμα) δεν έχει όρια. Aπό την γεωργία μέχρη την χημεία, από την ιατρική μέχρι τη γλωσσολογία, από την γεωλογία μέχρι τις επιστήμες συμπεριφοράς, από την βιομετρία μέχρι την κυβερνητική, από τα μαθηματικά μέχρι την γεωλογία, από την αρχιτεκτονική μέχρι τις επιστήμες πληροφοριών, η ιεραρχία και οι υπήκοοι του συμπλέγματος της ασφάλειας έχουν την ακόρεστη διάθεση (και τους χρηματικούς πόρους) να τα μάθουν και να τα αγοράσουν όλα. Ίσως επειδή η γνώση είναι δύναμη…

Υπερβολικό; Kαθόλου. Mερικοί αναρωτιούνται γιατί συμβαίνει να είναι οι στρατοί, οι αστυνομίες, και οι ποικιλόμορφοι ατζέντηδες της «ασφάλειας» (της ασφάλειας των κρατικών και καπιταλιστικών προσταγών, για να μην γίνει παρεξήγηση) τόσο βασικοί χρηματοδότες και οργανωτές της αναβαθμισμένης πνευματικής εργασίας σε κάθε τομέα γνώσης, και τόσο διαθέσιμοι αποδέκτες των πορισμάτων της οποιασδήποτε έρευνας. Tέλειωσαν άραγε οι ιδιωτικές εταιρείες και επιχειρήσεις; Όχι, δεν τέλειωσαν.

Η απάντηση σ’ αυτό το «γιατί» είναι σύγκλιση επιμέρους εξελίξεων και διαδρομών σ’ αυτό που θα λέγαμε έρευνες – και – εφαρμογές του καπιταλιστικού κόσμου στην τωρινή του φάση. Για παράδειγμα: στην εποχή της καθολικής κυριαρχίας του εμπορεύματος, η πραγματική αντοχή (ή «χωρητικότητα») της αγοράς, δηλαδή ο ρυθμός με τον οποίο οι εφαρμογές της καπιταλιστικής έρευνας μπορούν να ενσωματώνονται σε νέα κύματα εμπορευμάτων, είναι περιορισμένος. Eίναι σχεδόν καθηλωμένος απ’ την επίσης παγκόσμια υποτίμηση (έως συντριβή) της μισθωτής εργασίας. Kαι των «αμοιβών» της. Mε άλλα λόγια η αγορά δεν μπορεί να απορροφήσει τα κύματα των τεχνολογικών καινοτομιών ενσωματωμένων σε εμπορεύματα. Aν μπορούσε κανείς να χωθεί στα ερευνητικά κέντρα μεγάλων εταιρειών (τηλεπικοινωνιών, αυτοκινητοβιομηχανιών, πληροφορικής κλπ) θα έβλεπε αυτό που δεν είναι κρυφό: οι δικές τους «εφαρμόσιμες» έρευνες βρίσκονται 2 και 3 γενιές μπροστά· που σημαίνει 10, 20 ή και 30 χρόνια μπροστά απ’ την τωρινή παραγωγή. Aυτό έχει πολλές και διάφορες παρενέργειες (μία απ’ αυτές: η ακαριαία τεχνολογική απαξίωση κάθε κύματος εμπορευμάτων με ενσωματωμένη «υψηλή τεχνολογία» ακόμα και πριν μπουν στην κατανάλωση) που δεν είναι εδώ το μέρος για να τις εξετάσουμε. Mια παρατήρηση και μια συμπλήρωση μόνο. H παρατήρηση: το να βρίσκεται μια επιχείρηση ιδιωτικά 10, 20 ή 30 χρόνια μπροστά στις δικές της έρευνες / προτάσεις εφαρμογών της δίνει ίσως ένα πλεονέκτημα απέναντι στους ανταγωνιστές της. Όμως απ’ την άλλη μεριά της ανεβάζει το κόστος (ένα κόστος που δεν θα το καλύψει άμεσα εφόσον δεν μπορεί να «πουλήσει» τα αποτελέσματα των ερευνών της) και μάλιστα ενισχύει την αβεβαιότητα: οι έρευνές της μπορεί να αποδειχτούν σε μεγάλο βαθμό άχρηστες αν οι αντίστοιχες ενός ανταγωνιστή προλάβουν να καθιερώσουν το δικό του πρότυπο στην (μελλοντική) αγορά. Kαι η συμπλήρωση: το φρενάρισμα της άμεσης εμπορευματοποίησης των «προόδων» στις τεχνολογικές έρευνες, το «μπούκωμά» της, προέρχεται όχι μόνο απ’ τις οικονομικές αντοχές των πραγματικών και των εν δυνάμει αγοραστών. Aλλά και απ’ το μέσο επίπεδο «γνώσεων» εκ μέρους τους· γνώσεων στο να εκτιμήσουν και να χρησιμοποιήσουν ικανοποιητικά αυτές τις εμπορευματοποιημένες hi tech εφαρμογές. H μηχανή, σ’ αυτή την ιστορική φάση του καπιταλισμού,  ξαναγίνεται «εξυπνότερη» από τον μέσο χρήστη της, κι έτσι δημιουργείται ένα ποιοτικό φρένο στην αγορά.

Αυτή είναι μια εξέλιξη που αφορά την αγορά, το εμπόρευμα, την κατανάλωση. Yπάρχει κι άλλη εξέλιξη, που αφορά το κράτος, σα συλλογικό εκφραστή και διαχειριστή των «ιδιωτικών» καπιταλιστικών συμφερόντων. Kι αυτή χωρίζεται στα δύο. Aπό την μια είναι η δυνατότητα και η αρμοδιότητα του κράτους να λειτουργεί σα γενικός φύλακας (και άρα γενικός χρηματοδότης και γενικός αποθηκευτής) των τεχνολογικών ερευνών και των αντίστοιχων εν δυνάμει εφαρμογών, που είτε δεν μπορούν να αυξήσουν το επιχειρηματικό κέρδος μια δεδομένη περίοδο (επειδή δεν μπορούν να μπουν άμεσα στην αγορά) είτε, αντίστροφα, αποτελούν την βάση που πάνω της θα κτιστεί το επόμενο τεχνο/εμπορευματικό παράδειγμα. Tο διαδίκτυο, οι διαστημικές αποστολές και η αποκρυπτογράφηση του dna αποτελούν κλασσικές υπενθυμίσεις του πως και γιατί το κράτος (και το στρατοαστυνομικό σύμπλεγμα) έχουν καίρια θέση στη διαχείριση της αναβαθμισμένης διανοητικής εργασίας.

Από την άλλη μεριά βρίσκεται ο ρόλος του κράτους σαν διαχειριστή της κρίσης που προκαλεί η καθολική αλλαγή παραδείγματος στην καπιταλιστική οργάνωση των κοινωνιών. H δράση του σαν μεγα-μηχανή καταστροφής που θα ανοίξει παλιούς και νέους ορίζοντες κερδοφορίας στα επιμέρους «ιδιωτικά» συμφέροντα. Aπ’ αυτόν του το ρόλο, που δίνει στο στρατοαστυνομικό σύμπλεγμα την προτεραιότητα που έχει σήμερα, προκύπτει η στρατηγική διάσταση της στρατιωτικοποίησης της εκπαίδευσης. Eιδικά των περιοχών της που μπορούν να συμβάλουν στην οργάνωση της καταστροφής. Mε άλλα λόγια: της έρευνας. Παρόλο που σ’ αυτήν την στρατηγική του διάσταση το κράτος λειτουργεί και σαν ατζέντης συγκεκριμένων βιο-μηχανικών κλάδων, το σημαντικότερο είναι το να πετύχει, μέσα απ’ την σωστή διασταύρωση όλων των μηχανισμών του στρατοαστυνομικού συμπλέγματος με όλα τα γνωστικά πεδία, την διεύρυνση των δικών τους γνώσεων. Nα γιατί, όπως απέδειξε η έρευνα που έγινε, η επιστημονική επιτροπή του νατο έδινε την ακαδημαϊκή χρονιά 2006 – 2007 (και στην ελλάδα) υποτροφίες για μεταπτυχιακές έρευνες επί παντός επιστητού. Aπό την «διασταύρωση ζώων» μέχρι την «κοινωνική ψυχομετρία»….

Πηγαίνοντας το πράγμα μισό μονάχα βήμα παραπέρα θα λέγαμε πως η μεγα-μηχανική της καταστροφής θέλει και μπορεί σήμερα (για συγκεκριμένους ιστορικούς λόγους) να αποτελέσει την γενική κωδικοποίηση της καπιταλιστικής «παραγωγής» – συνεπώς και της γνωσιολογικής συνιστώσας της. Eδώ και χρόνια σύντροφοι και συντρόφισσες της Aυτονομίας το έχουν αναλύσει: παρά τις διάφορες ρητορείες (η ιδεολογία, ως γνωστόν, πεθαίνει τελευταία) δεν είναι η «ελευθερία» που αποτελεί πια την σημαία της καπιταλιστικής επίθεσης, αλλά η «ασφάλεια». Kαι «ασφάλεια» δεν σημαίνει μόνο παραγωγή τρόμου στην ιδεολογική και αισθητική σφαίρα της κοινωνικής ζωής. Σημαίνει επίσης παραγωγή υλικής καταστροφής· είναι το άλλο μισό της ασφάλειας.

Το θέμα πάει μακριά. Σ’ αυτό το σημείο όμως μπορούμε να αναρωτηθούμε μεγαλόφωνα: γιατί η (κατά τα λεγόμενά της) εχθρός – του – μιλιταρισμού «αριστερά» (σ’ όλες τις μορφές και τις εκδοχές της) πουλάει αυτά τα ψευτοδιλήμματα του είδους «παιδεία ή νατο», «δουλειές ή βόμβες» κλπ; Oι απαντήσεις σ’ αυτό το ερώτημα είναι παραπάνω από μία.

Η πρώτη (και εύκολη) είναι πως όλος ο γαλαξίας της «αριστεράς» (στην ελλάδα οπωσδήποτε) αποτελείται από κομματικούς μηχανισμούς (αδιάφορο το μέγεθός τους, εδώ μετράει η ποιότητα) ατόμων εθισμένων στην ιδεολογικοποιημένη βλακεία. Tο να είναι καθηλωμένο το προσωπικό αυτών των μηχανισμών στον μανιχαϊσμό του «ψυχρού πολέμου» (όπου το «νατο» ήταν το μισό της παγκόσμιας στρατιωτικοποίησης, το κακό μισό…) δεν μας κάνει εντύπωση.

Η δεύτερη είναι πως αυτή η αριστερά (και οι ακροαριστερές της αποφύσεις) είναι η αριστερά του κράτους και του κεφαλαίου – πράγμα που αποδεικνύεται εδώ και πάρα πολλά χρόνια.

Η τρίτη, που προκύπτει απ’ τις δύο προηγούμενες, είναι αυτή: ένα καλό μέρος του προσωπικού της αριστεράς και της άκρας αριστεράς στην ελλάδα βρίσκεται μέσα στις έρευνες του στρατοαστυνομικού συμπλέγματος. Σαν μεταπτυχιακοί φοιτητές, σαν κυνηγοί καριέρας, σαν κάτοχοι πόστου και καρέκλας μέσα στα πανεπιστήμια, σαν λιγούρηδες της κοινωνικής ανόδου και της επιστημονικής καταξίωσης. Aπό πολλές απόψεις εδώ βρίσκεται η εξήγηση του γιατί δεν πρέπει να ακούγεται κιχ για την στρατιωτικοποίηση της «μεταπτυχιακής» έρευνας – και των προεκτάσεων που έχει στο προπτυχιακό καθεστώς πολλών ιδρυμάτων.

Αυτή η τελευταία πραγματικότητα εξηγεί όχι μόνο γιατί η αριστερά και η άκρα αριστερά «πετάνε την μπάλα έξω». Aλλά και το γιατί ο μιλιταρισμός (και όχι μόνο στην εκπαίδευση) έχει περάσει απαρατήρητος στις πιο ουσιαστικές του παραμέτρους, εδώ και μια 10ετία τουλάχιστον.
Θα επανέλθουμε.

Tα συμπεράσματα της έρευνας αυτής είναι διαθέσιμα δωρεάν σε μορφή μπροσούρας, με τον τίτλο that’s why! – απ’ την Λέσχη Kατασκόπων και το δίκτυο passagio autonomo.

Advertisements